Câu trả lời phụ thuộc hoàn toàn vào loại tiếng kêu. Có tiếng kêu chỉ là phiền, có tiếng kêu là bơm đang tự phá chính nó và mỗi giờ chạy thêm là thêm hỏng hóc. Bài này giúp anh chị phân biệt bốn loại tiếng thường gặp nhất, và biết việc nào làm được ngay tại chỗ.
Loại 1 — Tiếng lạo xạo như đang hút sỏi
Mức độ: nguy hiểm. Tắt bơm.
Đây là hiện tượng khí thực. Bơm không được cấp đủ nước ở đầu hút, áp suất trong buồng bơm tụt dưới áp suất hoá hơi, nước sôi ngay tại chỗ ở nhiệt độ thường và sinh ra vô số bọt khí. Những bọt này vào vùng áp cao rồi vỡ, mỗi lần vỡ là một cú va đập cực nhỏ nhưng cực mạnh lên cánh bơm. Hàng triệu cú mỗi phút sẽ ăn rỗ cánh bơm, hỏng phớt, rồi hỏng bạc đạn.
Nguyên nhân gần như luôn nằm ở phía hút, và theo thứ tự thường gặp:
- Rổ skimmer hoặc rổ trong bầu bơm đầy lá, tóc, rác
- Mực nước hồ tụt xuống dưới miệng skimmer nên bơm hút cả không khí
- Van trên đường hút bị đóng bớt
- Nắp bầu bơm đóng chưa chặt hoặc gioăng nắp đã chai, hở khí
- Đường ống hút quá nhỏ hoặc quá nhiều co so với lưu lượng bơm
Bốn nguyên nhân đầu anh chị tự xử lý được trong mười phút. Nguyên nhân thứ năm là lỗi thiết kế và phải tính lại đường ống — chúng tôi trình bày cách tính trong bài tính tổn thất áp đường ống hồ bơi.
Loại 2 — Tiếng rít cao, đều, không dứt
Mức độ: cần xử lý sớm, chưa phải tắt ngay.
Tiếng rít kim loại phát ra từ phía mô tơ, không đổi khi anh chị mở hay đóng van, thường là bạc đạn hết mỡ hoặc đã mòn. Bạc đạn hỏng không làm bơm dừng ngay, nhưng khi kẹt hẳn thì trục lệch, phớt cơ khí hở, nước vào cuộn dây — lúc đó phải thay cả mô tơ thay vì một chi tiết nhỏ. Dấu hiệu đi kèm: vỏ mô tơ nóng hơn bình thường, có rung lạ khi chạm tay vào thân bơm.
Loại 3 — Tiếng ù mà trục không quay
Mức độ: tắt ngay lập tức.
Bơm phát ra tiếng ù trầm, cánh quạt sau mô tơ không quay hoặc quay rất chậm rồi dừng. Thường gặp nhất là tụ khởi động hỏng, cũng có thể là kẹt cơ khí. Trong cả hai trường hợp, cuộn dây đang mang dòng mà không sinh ra chuyển động, toàn bộ năng lượng chuyển thành nhiệt. Để lâu vài phút là cháy cuộn dây.
Ngắt cầu dao và gọi kỹ thuật. Đây không phải việc để thử lại xem lần này có chạy không.
Loại 4 — Tiếng ồn cơ khí đều, truyền theo sàn
Mức độ: không nguy hiểm, nhưng nên sửa.
Bơm chạy bình thường nhưng cả phòng máy ồn. Nguyên nhân là bơm bắt cứng xuống sàn không qua đệm giảm chấn, hoặc đường ống bắt cứng vào tường nên rung truyền đi khắp nơi. Xử lý bằng đệm cao su dưới chân bơm và giá đỡ mềm cho đường ống.
Ba việc làm ngay trước khi gọi kỹ thuật
- Tắt bơm. Mọi kiểm tra đều làm khi bơm đã dừng và đã ngắt điện
- Mở nắp bầu bơm, lấy rổ ra làm sạch. Kiểm tra luôn rổ skimmer. Đây là nguyên nhân của phần lớn tiếng lạo xạo
- Nhìn mực nước hồ. Mực nước phải nằm khoảng giữa cửa skimmer. Thấp hơn là bơm đang hút khí
Nếu mực nước hồ liên tục tụt mà không rõ vì sao, đó là một vấn đề khác cần xử lý riêng, và phải xử lý trước khi bàn tới cái bơm.
Chạy xong ba bước mà tiếng kêu vẫn còn, đừng để bơm chạy tiếp với hy vọng nó tự hết. Bơm là thiết bị đắt nhất trong phòng máy, là thiết bị chiếm phần lớn hoá đơn tiền điện của hồ bơi, và là thiết bị hỏng theo kiểu dây chuyền.
Chúng tôi có thể giúp gì
Phần lớn bơm chúng tôi phải thay là bơm đã kêu nhiều tháng trước khi có ai gọi. Trong gói bảo trì và vận hành hồ bơi, kỹ thuật viên kiểm tra bơm ở mỗi lần đến nên tiếng kêu loại 1 và loại 2 được xử lý khi còn là việc nhỏ: 1 lần/tuần — 5 triệu/tháng, 2 lần/tuần — 8 triệu/tháng, cho hồ đến 80 m³ trong TP.HCM. Nếu bơm của anh chị đã thay hai lần trong vài năm, vấn đề nằm ở hệ thống chứ không ở cái bơm — đó là việc của kiểm toán hệ thống hồ bơi, từ 15 triệu một gói.